Vroeger en Nu: Ruiterse Pijp

SAPPEMEER

In deze twaalfde aflevering van onze rubriek “Vroeger en Nu” gaan we naar de voormalige Ruiterse Pijp in Sappemeer. We staan op het kruispunt Noorderstraat (vroeger Winschoterdiep) – Noordbroeksterstraat (vroeger de Jagerswijk) en kijken in westelijke richting. Voor ons zien we de Noorderstraat met aan de rechterkant het café van Jan van Delden, nu de alom bekende horecagelegenheid De Gouden Zon.

In 1740 begon dit restaurant als herberg en tolhuis met naast de herberg een tolboom. Deze tolboom is later verplaatst in westelijke richting tot bij de oprit naar de oude begraafplaats. De gelagkamer was op de bovenverdieping. Later heeft het gediend als café en als hotel.

Vroeger lag hier een brug, de Ruiterse Pijp, genoemd naar de daar wonende dames De Ruiter, bijgenaamd de lachende juffers, vanwege hun vreemde manier van giechelen. Zo ontstond de naam Ruiterse Pijp, de til (=brug) over de Jagerswijk, waar onderdoor de schuiten richting Noordbroek konden varen.

Direct ten noorden van de brug was een sluis gelegen. De Jagerswijk vormde de verbinding tussen het Winschoterdiep en het Noordbroeksterdiep.

Precies tegenover de Jagerswijk stond aan de zuidzijde van het Winschoterdiep (vroeger Zuiderstraat) de distilleerderij van de Jenever- en Brandewijnfabriek Sappemeer (De Vlijt) gebouwd 1839, een gemeentelijk monument en een mooi voorbeeld van de veenkoloniale industrie en nijverheid. Een langwerpig gebouw met zadeldak, parallel aan de weg en aan de hoeken vrijwel identieke uitbouwsels met kopgevels. De gevels zijn wit gepleisterd; een cordonlijst verdeelt in de hoekdelen de verdiepingen. De ramen beneden zijn aan de bovenzijde afgerond. De kopgevels aan de hoeken hebben de vorm van een tuitgevel, bovenin met een gemetseld hekwerk afgesloten. Het nog bestaande pand is onder andere in gebruik geweest als kledingdepot van het Leger des Heils.

Ten westen van de distilleerderij waren de fabrieksgebouwen en de stroloodsen van de papier- en strocartonfabriek van voorheen W.A. Scholten (“Oosterse Fabriek”) gevestigd, thans Eska Graphic Board BV. Op de nieuwe foto links achter de bomen. Door zijn grote ondernemingsgeest heeft Willem Albert Scholten een grote invloed uitgeoefend op het economische leven van Hoogezand – Sappemeer. In de jaren 1878/1879 bouwde Scholten op deze plek in Sappemeer een strokartonfabriek met 2 machines, die een produktievermogen hadden van ongeveer 30 ton strokarton en papier per week. In 1891 werkte men met 5 machines en werd de produktie zo’n 200 ton per week. In de jaren 1904 en 1905 werd hier een geheel nieuwe strokartonfabriek gebouwd. Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog produceerde men hier ruim 850 ton karton en papier per week. In de jaren ’50 van de vorige eeuw verdienden zo’n 325 personen hun boterham bij dit bedrijf bij de voormalige Ruiterse Pijp in Sappemeer.

Voor opmerkingen of aanvullingen mailt u naar: histverhosap@gmail.com Meer over de historie van onze gemeente vindt u op :

http://gemeentearchief.hoogezand-sappemeer.nl en www.historische-vereniging- hs.nl


Auteur

Redacteur