Vroeger en nu: Derk Smid zien kroug

WESTERBROEK

In deze zestiende aflevering van onze rubriek Vroeger en Nu richten we de camera op de Oudeweg in Westerbroek : reeds in de dertiende eeuw wordt in oude geschriften gewag gemaakt van Westerbroek, destijds Broke, wat laag moerassig land betekent.

Westerbroek wordt ten zuiden begrensd door de Hunze en ten oosten door de Burgwal ( Borgweg), aangelegd omstreeks 1300. Dit is een oude veendijk, die diende om het gebied in het oosten te beschermen tegen het Drentse water, aangevoerd door de Hunze. Tot de 18de eeuw stond Westerbroek geregeld onder water, zowel door het water van de Hunze, als door het zeewater.

Na het graven van het Winschoterdiep, van Waterhuizen naar Foxhol, was het ‘Trekpad’ hierlangs de waterkering. Het pad is daarom ook enkele keren opgehoogd. De Westerbroekstermade liep tot ca. 1925 nagenoeg nog jaarlijks in de herfst en winter onder water. Westerbroek heeft een rijke geschiedenis : in het verleden – tijdens de turfafgravingen – stonden er in het dorp en in de naaste omgeving ettelijke ‘veenborgen’. Gelukkig zijn ze niet allemaal afgebroken, ‘Vaartwijk’en ‘Langwijk’ zijn overgebleven.

De Westerbroeksters hadden ook blijkbaar al in de vroegere jaren een groot sociaal leven. Café’s zijn in de loop der jaren geopend en weer verdwenen en naast de ‘stille’ knippen waren er ook etablissementen waar werd vergaderd, toneel werd beoefend en waar ook de kelen gesmeerd werden.

Zo stond er – nu Oudeweg 101 – in 1846 al een huis, dat na enkele veranderingen van eigenaar in 1879 werd verkocht aan Berend Gabes van Dijken – kastelein en bakker. Hij verkoopt het pand in 1887 aan Reinder de Vries, hij is naast kastelein, bakker en winkelier ook nog koopman! In 1887 schrijft Reinder een brief aan B & W van Hoogezand dat hij het pand wil afbreken wegens bouwvalligheid. Het gebeurt ook. Blijkbaar heeft de Landbouwvereniging ook nog een vinger in de pap, want ook zij laten zich horen! Er wordt een veemarkt ingesteld in de omgeving van de herberg en wel op één na laatste maandag van april.

Het pand wisselt nog enkele keren van eigenaar en in 1924 komen Derk Smid en zijn vrouw Jantje Kamps als eigenaren op de kroeg. Derk was ook groenteboer. In die tijd was het heel gewoon dat er ook andere neringdoenden gebruik maakten van het pand. Want er kwam een kapper, later een bakkerij en ook een kruidenierswinkeltje was nog in een deel van het café gehuisvest. Een winkelpassage avant la lettre …

Het blijft een café tot 1964 en dan wordt het afgebroken. Simon Ebels – de plaatselijke bakker – koopt het pand en het wordt een kruidenierswinkel en slijterij. Maar de tijden veranderen, de winkel wordt in 1990 gesloten en het pand wordt verbouwd tot een woning. Op het terrein van het oude café werd de een particuliere woning gebouwd. Sindsdien moeten de Westerbroeksters hun inkopen elders doen.


Auteur

Redacteur