Koepelkerk

SAPPEMEER

We staan - nieuwsgierig geworden naar aanleiding van de vierde Jaap Westerdieplezing, die ging over kerkhoven en begraafplaatsen in onze gemeente - met onze camera voor aflevering éénenveertig van onze rubriek Vroeger en Nu, op de dodenakker van de voormalige Hervormde Kerk van Sappemeer: de Koepelkerk, een Rijksmonument.

Op de talrijke zerken vele namen, onbekende en soms bekende, zoals bijvoorbeeld de naam op de laatste rustplaats van de landelijk bekend geworden aardappelkweker, van onder andere de Eigenheimer uit Stootshorn : Geert Veenhuizen. Ook lezen we namen van jonge mannen, jammerlijk gevallen in een zinloze wereldoorlog: Willem Berg, Arent Bosscher, Norbert Gruisinga, Hindrik Kolthof, Obbe Leininga, Pieter Scheeringa en Kees de Haan. Centraal op het kerkhof de Koepelkerk, een voormalige Hervormde Kerk.

In 1653 maakte stadsbouwmeester Coenraed Roelofs een plan voor de bouw van een kerk in Sappemeer, naar het voorbeeld van de achtkantige koepelkerk in het Brabantse Willemstad. De bouwkosten bedroegen 8600 guldens, waarvan het koperen dak alleen al 4500 guldens kostte. De bouw van deze kerk, de eerste niet katholieke kerk in onze provincie, duurde van 1653 tot 1655.

Boven de toegangsdeur van de kerk is het stadswapen van Groningen aangebracht met de tekst ‘Ao SENATUS POPULUS QUE GRONINGANUS 1655’ hetgeen betekent: ‘raad en volk van Groningen, anno 1655’. Het dak van het achtkantige gebouw werd dus in koper uitgevoerd. Helaas bleek de dakconstructie van het koperen koepeldak van de kerk niet bestand tegen de werking van de zware klok.

Aan het eind van het met lindebomen omzoomde kerkpad werd daarom een losstaande klokkentoren gebouwd waarin de 577 pond wegende klok werd gehangen. Het benedendeel, waarin een dienstgebouw aanwezig is, dateert van 1763. Tot circa 1800 heeft de kerk ook dienst gedaan als begraafplaats. De meer draagkrachtigen konden dan begraven worden in de kerk, waarbij de plaats ook nog bepalend was voor de prijs die daarvoor betaald moest worden. In 1858 zijn de kerk en de toren door de Stad Groningen overgedragen aan de Hervormde Gemeente in Sappemeer.

In 1791 werd het vervallen koepeldak vervangen door een pannen gedekt zadeldak in de vorm van een Grieks kruis, zoals te zien op de foto, gemaakt jaren ‘70 van de vorige eeuw. Toen een kleine twee eeuwen later ook dit dak dreigde in te storten is met behulp van de nodige subsidies de kerk grondig gerestaureerd. Bij de restauratie in 1986 is opnieuw een koperen koepeldak aangebracht. Tevens is de bepleistering verwijderd zodat de kerk weer in oorspronkelijk staat is gebracht en nu wordt gebruikt voor bijvoorbeeld huwelijksvoltrekkingen en concerten.

Voor opmerkingen of aanvullingen mailt u naar : histverhosap@gmail.com


Auteur

Redacteur