Vroeger en Nu | Damkerk

HOOGEZAND -

Voor aflevering tweeënveertig van de rubriek Vroeger en Nu zoeken we het -net als de fotograaf van de foto van 60 jaar geleden- hogerop. We staan met onze spiegelreflexcamera’s op het platte dak van de serre van hotel Faber en we overzien de dam, hartje Hoogezand: het kruispunt Kerkstraat, Hoofdstraat en Meint Veningastraat.

Recht voor de lens een Rijksmonument : de Damkerk. Vóór deze kerk zien we een groep van drie indrukwekkende, monumentale beuken, 2 rode en 1 groene, geplant rond 1835, nu zo’n 25 meter hoog en met een omtrek van ruim 4 meter. Aan de overkant, hoek Kerkstraat – Meint Veningastraat, gelukkig net buiten het bereik van onze camera, de thans veelbesproken ‘Koenemanbouwval’.

Op de foto uit 1957 zien we onder meer geheel rechts de pastorie aan de Kerkstraat, afgebroken begin jaren ’70 van de vorige eeuw en het bijgebouwtje van de kerk, de Hervormde kerk met de oude pastorie aan de Hoofdstraat , de voormalige paardenslagerij Retsema, villa Overwater en de meelfabriek van Jonker.

In 1669 werd in opdracht van de stad Groningen de Damkerk gebouwd. De Damkerk heeft een middentop, een ingezwenkte bepleisterde halsgevel met aanzetkrullen en een kuifstuk. Deze oorspronkelijke schuurkerk uit eind 17e eeuw werd in 1734 vergroot tot de huidige omvang. Aan de zuidzijde is dit nog goed te zien. De kerk heeft nu een tentdak, dat in 1926 werd aangebracht. Voor die tijd had de kerk een dubbeldak, ongeveer in de vorm van een omgekeerde W. De kerk heeft geen voorportaal: je valt eigenlijk met de deur in huis en daarom noemt men dit type kerk ook wel een schuurkerk.

Protestantse kerken kenmerkten zich door een sobere uitvoering, waarbij de aandacht uitging naar het gesproken woord, dus naar de preekstoel. In deze kerk vinden we een fraai exemplaar uit 1726, geschonken door William Butler, Adriaan Joseph Trip en Jan Duirsema en versierd met hun wapens. Rondom de preekstoel de zgn. dooptuin met 2 grafstenen. In 1757 werd Ds. Niewold hier begraven en in 1760 mevr. Moerkramer met haar kind.

Rijke families hadden hun eigen heren- en familiebank. Veelal waren deze families van hoog maatschappelijk aanzien, ook hoger dan de dominee. De herenbanken waren daarom ook hoger in de kerk geplaatst, zodat deze rijkelui ‘neerkeken’ op de dominee, zelfs wanneer deze op de preekstoel stond. In de Damkerk was voor de rijke families ook een aparte ingang in de kerk, naast het orgel. De vooraanstaande kerkgangers hoefden zich niet te mengen in het gewone volk bij het betreden van de kerk. Ondanks de sobere inrichting was het standsverschil dus groot. De herenbank aan de zuidkant met de houten gordijnen draagt het wapen van de stad Groningen en is de Raadsbank. Hier zien we ook het glas-in-loodraam, dat op 15 januari 1939 werd aangebracht ter gelegenheid van het 40 jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina.

Voor opmerkingen of aanvullingen mailt u naar : histverhosap@gmail.com

Redaktie en Beeld 2017 : Wim A.H. Rozema

www.historische-vereniging-hs.nl


Auteur

Redacteur