Vriendschap gaat óver grenzen | Op weg naar 150 jaar Aletta

HOOGEZAND

‘Op weg naar 150 jaar Aletta’. De HS-krant werkt onder deze noemer toe naar de viering van het 150-jarig bestaan van het dr. Aletta Jacobs College (en zijn rechtsvoorgangers). Deze week met de oud-docenten Duits Gerry Buitinck en Fred Stevens.

Door Jolanda Klunder

De jaarlijkse internationale uitwisseling met het Otto Hahn Gymnasium in Geesthacht is inmiddels een vanzelfsprekendheid. Je zou bijna vergeten dat het ook een bijzonder fenomeen is. Al 55 jaar onderhoudt het Aletta een plezierige band met deze school in Duitsland. Naar schatting hebben een kleine 1500 personen, leerlingen en docenten, aan deze uitwisseling deelgenomen. Fred Stevens en Gerry Buitinck hebben tijdens hun loopbaan op het Aletta regelmatig leerlingen begeleid op buitenlandse reizen.

De formule is even simpel als succesvol: het ene jaar bezoekt een klas van het Otto Hahn Gymnasium de vwo-2 klas in Hoogezand en het jaar daarop gaat dezelfde (inmiddels 3de) klas een week naar Geesthacht. In het beginstadium betrof dit de klassen 3 en 4. De leerlingen en de docenten logeren bij elkaar thuis.

Fred Stevens: “Dat houdt niet alleen de kosten laag, maar heeft als groot voordeel dat er een echte kennismaking met elkaars leven plaatsvindt.”

Gerry Buitinck: “Na de aankomst op zaterdag wordt het weekend namelijk doorgebracht met het gastgezin. De leerlingen moeten zichzelf zien te redden en moeten communiceren in het Duits. Ze krijgen een inkijkje in een andere cultuur en andere gewoonten. Ze zijn er niet als toerist en leren verder kijken dan hun neus lang is.”

Verbroedering

Buitinck vertelt dat Gerard Boekhoven, burgemeester van Hoogezand-Sappemeer van 1959 tot 1974 (red.), initiatiefnemer van de scholierenuitwisseling met Geesthacht is geweest. “Begin jaren ‘60 ontstond op een conferentie van de Raad van de Europese Gemeenten in Straatsburg het idee van de Europese Steden-partners. Burgemeester Boekhoven was daar aanwezig en meldde Hoogezand-Sappemeer aan voor deelname. Onder verschillende reacties die daarop kwamen, was ook het Duitse Geesthacht. Zowel Boekhoven als zijn Duitse collega Krause waren erg gecharmeerd van het idee van meer begrip tussen verschillende volkeren.”

Boekhoven speelde in de Tweede Wereldoorlog een belangrijke rol in het verzet in en om de stad Groningen. Op 12 januari 1945 werd de verzetsgroep waarbij hij was aangesloten door de Duitse bezetter opgerold en belandde Boekhoven in het concentratiekamp Neuengamme. Gerry vertelt dat Geesthacht op fietsafstand van Neuengamme ligt en dat dit vast heeft meegespeeld met de keus van Boekhoven voor deze plaats.

Programma

In juni 1963 vond de eerste scholierenuitwisseling plaats. De Nederlandse delegatie stond toen onder leiding van de docenten Leen en Van Straten.

Stevens: “Sinds de start zit er een aantal vaste onderdelen in het programma: een weekend met het gastgezin, lessen op school, een sportieve uitdaging (soms wadlopen), op de fiets de omgeving verkennen, een bezoek aan Amsterdam en het Anne Frank Huis aldaar. Het bezoek aan Herinneringscentrum Kamp Westerbork is ook vaak onderdeel.”

Buitinck: “In Geesthacht heeft het programma dezelfde elementen; daar wordt het voormalige concentratiekamp (nu ‘herinneringsmuseum’) Neuengamme bezocht.”

Internationale Project Week

In 1995 organiseerde het Otto Hahn Gymnasium voor het eerst een ‘Internationale Projektwoche’ (IPW). De bijeenkomst in Geesthacht duurde 10 dagen en was voor alle deelnemers, zowel de leerlingen als hun begeleiders, zeer indrukwekkend. 10 dagen waarin de Duitse leerlingen van het Otto Hahn Gymnasium en de Nederlandse van het dr. Aletta Jacobs College samenwerkten met scholieren en leraren van een Franse, een Hongaarse en een Russische school.

Rusland organiseerde vervolgens in 1997 een IPW en het Aletta volgde in 2003. Het jaar waarin ook 375 jaar Hoogezand-Sappemeer werd gevierd. Stevens: “Naast de afvaardiging van de scholen uit bovengenoemde landen, kwamen er in 2003 ook delegaties van scholen uit de Verenigde Staten en Polen naar Hoogezand. Een van de hoogtepunten van het programma in 2003 was de presentatie van astronaut Wubbo Ockels.”

Buitinck deelt een anekdote: “Bij de voorbereiding voor de Internationale Project Week in Rusland maakten de directies en begeleiders van de 5 deelnemende scholen kennis met elkaar. Het was natuurlijk even zoeken naar de handige voertaal tussen Duitsers, Nederlanders, Hongaren, Fransen en Amerikanen; niet iedereen sprak Duits en Engels. Bij het handen schudden en je voorstellen zei conrector Idsinga: “Ids Idsinga”, waarop de ander reageerde met “It’s what????”

Veel leerlingen uit de bovenbouw havo/ vwo van het Aletta hebben deelgenomen aan de bilaterale uitwisselingen met de zusterscholen uit Rusland, Hongarije, Polen, Frankrijk en Amerika. Traditie is inmiddels ook de deelname van een delegatie leerlingen van het Aletta aan de Friendship Week van de Nativity School in Cincinnati/ VS. Sinds vorig jaar is er daarnaast ook een mogelijkheid om deel te nemen aan een internationale conferentie op een school in Zweden. Voor de leerlingen bovenbouw vmbo/ mavo is er een aantal jaren een uitwisseling geweest met de Damhavens Skole in Denemarken.

De meeste indruk

Als je aan Buitinck en Stevens vraagt wat in al die jaren de meeste indruk op ze heeft gemaakt, zeggen ze beiden de deelname aan de Internationale Project Week in Rusland. “Een cultuurschok, voor ons en zeker voor onze leerlingen.“

Buitinck: “We reisden in 1997 met onze leerlingen per trein naar Smolensk. Als begeleiders waren ook collega’s Ids Idsinga en Maarten Voorzanger mee. Bij de grensovergang van Wit-Rusland werd de trein een halve dag stilgezet in een enorme hal en mochten we onze wagons niet verlaten. Dit omdat het onderstel van de trein moest worden gewisseld. Het paste namelijk niet op het spoor in Wit-Rusland.”

De leerlingen waren volgens Buitinck erg onder de indruk van de douaniers bij deze grensovergang: “Een leerling, die niet zo netjes op zijn paspoort was, kreeg een flinke uitbrander van de grenswachter. Hij bulderde hem toe dat het document staatseigendom was en dat je er zuinig op diende te zijn. De leerling heeft minutenlang staan beven van de schrik.”

Stevens: “We kwamen ’s nachts aan op het station van Smolensk en onze leerlingen gingen mee met de gastgezinnen. Wij werden door collega’s meegenomen naar de kleine appartementen waarin ze woonden en sliepen er in de woonkamer. Een hele wijk vol hoge flatgebouwen, ‘Plattenbau’ in het Duits: een ontzettend troosteloze omgeving. We kwamen terecht in een volledige andere wereld, het leek alsof we 30 jaar terug in de tijd gingen.”

Buitinck: “Een van onze leerlingen had het beter getroffen. Hij sliep bij een gezin dat een 2- of 3-dubbel appartement bewoonde, met sauna en bubbelbad en al. Hij vertelde dat zijn gastouders hem hadden getipt waar je op de zwarte markt 5 keer zoveel roebels kon krijgen voor de Nederlandse gulden. ‘Altijd handig om te weten’, vond hij.”

Wat bij elke uitwisseling indruk maakt is het feit dat er bij het afscheid altijd tranen vloeien. In veel gevallen blijft er contact tussen de leerlingen. Dit is ook het geval bij de begeleidende docenten. Vriendschap gaat - precies zoals de beide burgemeesters dat 55 jaar geleden bedoelden - over grenzen.

Foto’s en films

Tijdens de reünie van het jubilerende dr. Aletta Jacobs College op 13 oktober is een speciaal lokaal ingericht waarin deelnemers aan de uitwisselingen foto’s en films kunnen bekijken en herinneringen kunnen ophalen. Ook Gerry Buitinck en Fred Stevens zullen er die zaterdagmiddag regelmatig te vinden zijn, net als andere begeleiders van de internationale uitwisselingen. Bezoekers wordt verzocht ook hun foto’s van uitwisselingen mee te nemen die dag.

Meer informatie over het programma van de reünie: www.aletta.nl.


Auteur

Marc Jansen Redacteur