Britse Nature schreef al in 1872 over Groningse Aletta Jacobs: 'first female medical student in the Netherlands'

„Ene juffrouw Jacobs heeft haar examens natuur- en wiskunde met goed gevolg afgelegd.” Dat schrijft , het gerenommeerde Britse tijdschrift dat deze week 150 werd, in een uitgave uit 1872. Directeur Arjen Dijkstra van het Universiteitsmuseum ontdekte het bericht.

De allereerste werd uitgebracht op 4 november 1869: maandag precies 150 jaar geleden. Toen wist uiteraard nog niemand dat , samen met , zou uitgroeien tot het meest prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift van de wereld. Toch was het ook toen al een bijzonder project, zegt Dijkstra.

„Alle soorten wetenschap kwamen samen in . Zoiets bestond nog niet.” Er waren al wel wetenschappelijke periodieken - de verschijnt al sinds de 17e eeuw - maar die besloegen allemaal slechts één discipline. was voor alles: de natuur-, geestes-, gedrags- én medische wetenschappen.

Wat schrijft over Groningen?

„had ook meteen een hoger niveau, met een goed redactiesysteem”, zegt Dijkstra. Het jubileum bracht hem op een idee. Zou het niet leuk zijn om eens uit te zoeken wat het befaamde wetenschapstijdschrift door de jaren heen over Groningen schreef?

Het bleek niet zozeer leuk, maar lastig. „Ten eerste: de oude nummers van zijn enorm slecht doorzoekbaar”, merkte Dijkstra. „Als je zoekt op de term ‘Groningen’, of anders gespelde varianten daarvan, vind je lang niet alles.”

Daarbij moet je betalen om archiefmateriaal van het tijdschrift in te zien. Ja, ook als je bij een universiteit werkt die op geabonneerd is, en ook als het gaat om artikelen van meer dan 140 jaar oud. „Gewoon hetzelfde tarief als nieuwe verhalen. Dat is toch gek? Ze zijn totaal niet bezig met toegankelijkheid.”

De propedeuse van Aletta Jacobs

Gelukkig is Dijkstra niet voor één gat te vangen. Met een computerprogramma dat tekst herkent in een afbeelding en omzet in bewerkbare tekst, doorzocht hij zelf tal van gescande artikelen. In een uitgave uit november 1872 vond hij een bekende naam.

„mademoiselle, staat er. Dijkstra: „Aletta liep twee jaar aan de universiteit rond, ze stond één jaar officieel ingeschreven en ze had bij wijze van spreken haar propedeuse gehaald.”

Kennelijk hadden Nederlandse kranten aandacht besteed aan Jacobs, waarop haar ontdekte en opnam in een pagina met zogenoemde : allerhande personalia en opmerkelijkheden uit de wereldwijde wetenschappelijke gemeenschap. En Jacobs was een opmerkelijkheid. „”, besluit het bericht.

‘Vrouwen in de wetenschap was echt een ding’

„In die eerste nummers besteedde heel veel aandacht aan vrouwen in de wetenschap”, merkte Dijkstra. „Het was echt een ding in die tijd: zorgen dat de universiteit opengesteld wordt voor vrouwen. Dit bericht plaatst Aletta Jacobs in een internationale context. Superbijzonder.”

Overigens ontdekte Dijkstra nog een aantal Groningers in de oude pagina’s. Hoogleraar Dirk Huizinga, de vader van de beroemde historicus Johan Huizinga, blijkt bijvoorbeeld fanatiek ingezonden-brieven-stuurder te zijn geweest. Het Universiteitsmuseum belicht de komende week meer interessante vondsten via Twitter.