Vroeger en Nu (106) | aardappelmeelfabriek Motké in Zuidbroek

ZUIDBROEK We zijn vanuit Sappemeer over het Westeind gereden en passeren de voormalige gemeentegrens van Menterwolde. We rijden over de dam in het oude Winschoterdiep de W.A. Scholtenweg op, met links vele luxe jachten bij Pedroboat en rechts van ons uitgestrekte kassen.

Op de oude foto, gemaakt door uw redacteur, daags voor de sloop, zien we de Motkébrug op de plek, waar nu de dam ligt. In 1859 stichtte Willem Albert Scholten in Zuidbroek, op deze plek, waar het oude en het nieuwe Winschoterdiep bij elkaar komen, een fabriek, waar hij bietsuiker wilde gaan produceren.

Industriële architectuur

Scholten noemde de fabriek in Zuidbroek naar zijn vriend Pieter Hubertus Balthasar Motké, die als inspecteur Generaal van Financiën in Batavia had gewerkt. De Motké-fabriek was een bijzonder voorbeeld van industriële architectuur in Art Nouveau stijl, met een mooie directeurswoning bij de ingang van het fabriekscomplex.

Niet rendabel

Toen bleek dat het produceren van bietsuiker niet rendabel was, werd de fabriek omgebouwd tot een aardappelmeel- en kandijfabriek. Nadat ook de productie van kandij was gestaakt, kwam er een afdeling voor stroop bij en in 1872 volgde uitbreiding met een afdeling voor de productie van dextrine.

Dextrine werd onder andere gebruikt in verf, lijm en stijfsel. Honderden inpakmeisjes zorgden er vanaf de jaren ’20 voor, dat er duizenden pakjes sago, maïzena, custard en bakmeel verpakt in de winkels te verkrijgen waren.

Onderwijsdoeleinden

De fabriek werd tijdens de Tweede Wereldoorlog ook gebruikt voor onderwijsdoeleinden. Omdat er grote brandstofschaarste was konden de scholen niet goed verwarmd worden. De hogere en de examenklassen van de MULO aan de Heiligelaan werden daarom ’s winters ondergebracht in de Motkéfabriek, aangezien het daar, als gevolg van het productieproces, wel warm was.

In 1965 werd de Motkéfabriek na 107 jaar gesloten. De productie werd overgebracht naar Foxhol en na jaren van leegstand werd de Motké in 1980 gesloopt.

Kijk voor meer informatie op de website http://www.historische-vereniging-hs.nl

Wim A.J. Rozema