Boekpresentatie 'Genadebrood. De onstuitbare opmars van de voedselbank'

Hoogezand - Peter Verschuren presenteerde woensdag zijn boek 'Genadebrood. Onstuitbare opmars van de Voedselbank'.

Door Marco in 't Veld

Moeten we blij zijn met de voedselbanken? Peter Verschuren, is schrijver en oud-wethouder van de stad Groningen. Tegenwoordig is hij wethouder voor de SP in Hoogezand-Sappemeer. Hij ging op onderzoek uit. Onder de genodigden voor de boekpresentatie waren ook Clara en Sjaak Sies. Het echtpaar richtte de eerste Voedselbank op. Die startte in 2002 in Rotterdam, maar kreeg met vooruitziende blik de naam Voedselbank Nederland mee. Tegenwoordig is het een bloeiend bedrijf met 9000 vrijwillige werknemers en een snel groeiend klantenbestand.

Eenvoudige rekensom

Die groei is het resultaat van een eenvoudige rekensom. Sinds 1977 is het niveau van de bijstand gelijk gebleven terwijl de prijzen stegen en er zaken als 'het eigen risico in de zorg' werden ingevoerd. Huurprijzen kunnen bijvoorbeeld wel 4 tot 6 % per jaar stijgen. Kun je niet heel goed met geld omgaan, maak je één keer een fout met het invullen van je (bijstands)formulier, of heb je gewoon ergens pech mee, dan raak je al snel in financiële problemen waar je niet meer uit komt. Daar komt de economische crisis nog bij. Een van de sprekers tijdens de presentatie, noemde het daarom wrang dat de overheid zonder nadenken miljarden aan de daders van de economische crisis schonk, terwijl de slachtoffers geen steun krijgen. Armoede en liefdadigheid is amusement geworden, vertelde Thijs Lijster. Zoiets als de rijke die in de 19de eeuw een arme betaalde om in de wintersneeuw voor zijn huis langs te lopen onder het kreunen van 'o, wat is het koud!',  zodat de rijkaard binnen extra genoot van zijn warme haardvuur.

Armoedegrens

Over media-aandacht voor zijn boek heeft Verschuren niet echt te klagen. Inmiddels is er immers in vrijwel heel Nederland wel een voedselbank ontstaan. Overal leeft de interesse voor het fenomeen en worden er regelmatig acties voor gevoerd. Hoe blij moeten we daarmee zijn? Is een voedselbank een mooie voorziening voor mensen die het niet zo breed hebben? Of een stimulans voor de overheid om de ondersteuning van mensen aan de onderkant van de samenleving verder in te perken? Verschuren is wethouder Sociale Zaken geweest in de stad Groningen. Daar groeit de Voedselbank snel en leeft 1 op de 5 kinderen onder de armoedegrens. Waarom loste het hij het probleem niet op? (Lacht) "Nee, dat probleem kun je niet op lokaal niveau oplossen. En de landelijke overheid doet het niet. Ik heb vroeger bij de sociale dienst gewerkt. Toen was het ondenkbaar dat we mensen in Nederland honger zouden laten lijden. Nu gaat de Rijksoverheid zelfs de andere kant op. De bijstand voor een gezin is onlangs bijvoorbeeld weer verlaagd. En je hoort niet één protest!" "Dat was voor mij wel een eye opener tijdens het onderzoek voor dit boek: mensen verwachten gewoon niets meer van de overheid. De overheid dicteert bijvoorbeeld wie een fout maakt bij het invullen van een formulier, dat automatisch de uitkering 3 maanden wordt ingehouden. En dat terwijl het toch gaat om een groep mensen die vaak in de bijstand zit, juist omdat ze moeite hebben met dit soort dingen." "Vroeger zouden burgers in actie komen tegen zoiets, nu wordt dat gewoon geaccepteerd." A"an de andere kant zie je dat veel burgers nu denken 'we doen het zelf wel' en bijvoorbeeld de Voedselbank steunen. Maar daarmee wordt armoedebestrijding echter liefdadigheid, een gunst in plaats van een recht."

De worsteling blijft

Peter Verschuren werkte enige tijd als vrijwilliger bij de voedselbank en interviewde tal van betrokkenen, onder wie de oprichters van de eerste voedselbank in Rotterdam, vrijwilligers, klanten, staatssecretaris Jetta Klijnsma en ambassadeur René Froger. Genadebrood bevat daarnaast visies uit de politieke, activistische en kerkelijke hoek en berichten over lokale, landelijke en internationale ontwikkelingen. Zo brengt Verschuren een genuanceerd beeld van de voedselbank. Is het bestaan van de Voedselbank nu iets positiefs of niet? Een definitief oordeel kan ook hij niet vellen. Of zoals hij zelf eindigt: ‘De worsteling blijft.’

Breed overzicht voor- en nadelen

Dit is het eerste boek met een breed overzicht van voor- en nadelen van de voedselbank en schetst de geschiedenis van de opkomst van de voedselbanken in Nederland. Het onderwerp zal de komende tijd actueel blijven. Bij het grote publiek is niet veel bekend over hoe het er echt aan toe gaat bij een voedselbank: dit boek geeft alle feiten. Ook bevat het boek een fotoreportage over de dagelijkse gang van zaken binnen een voedselbank. Worden de voedselbanken binnenkort overbodig? Verschuren: "De huidige ontwikkeling is een deels terechte reactie op de doorgeschoten verzorgingsstaat van de jaren '70. Maar dit is ook weer een doorgeschoten reactie. Nu wordt gezegd dat als je het niet gemaakt hebt, dat dat je eigen schuld is. Ook door mensen die in hun eigen kring wel heel sociaal zijn. Het neo-liberalisme heerst. Ik ben bang dat in de nabije toekomst alleen maar erger wordt."
Peter Verschuren: Genadebrood. De onstuitbare opmars van de voedselbank
ISBN 97890 5452 2973: NUR 740, 140 p.; geïllustreerd; € 13,90
De opbrengst van de boekverkoop van Genadebrood komt ten goede aan de Voedselbank Nederland.