Zeldzaam Van Gogh-boekje ‘op zolder’

SAPPEMEER/VEENDAM

Het zeer zeldzame boek Van Gogh 40 Photocollographies d’apres ses tableaux et dessins is gevonden in een huisbibliotheek in Sappemeer. Het is de eerste uitgave die verscheen over de kunstenaar.

Het boek is uitgegeven door Librairie Kirchner in Amsterdam in 1904. Het boek is bijzonder omdat het verscheen voordat Van Gogh (1853 – 1890) beroemd werd. De interesse in het werk van Van Gogh ontstond pas na zijn dood. De eerste tentoonstellingen in het buitenland vonden plaats in 1905 en 1906 in Berlijn, Hagen, Hamburg en Wenen. In Nederland was er een klein groepje kunstenaars dat interesse in Van Gogh had en in 1891 na zijn dood tentoonstellingen organiseerde.

De veertig photocollographies worden in het Doe Museum in Veendam geëxposeerd. In de beschrijving van de tentoonstelling staat bij elk werk een foto van het originele schilderij of de tekening afgebeeld. Een photocollographie wordt gemaakt met behulp van een gelatine plaat. Het is een traag drukproces waarbij 200 afdrukken wel een uur vergen. De techniek is geschikt voor kunstdrukken omdat schaduwpartijen goed worden weergegeven. Na 2000 afdrukken is de plaat versleten.

In de uitgave is deTurfschuit opgenomen maar zonder boompje en hekje aan de horizon. De turfschuit die door Van Gogh geschilderd is in oktober en november van 1883 in het Drentse Nieuw Amsterdam is sinds 1997 eigendom van het Drents Museum in Assen. Dit schilderij is voor 1904 overgeschilderd, toen is het boompje verdwenen. Voor 1958 is het opnieuw gerestaureerd en staat het boompje er weer op.

Onderzoek van het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft geleerd dat het oorspronkelijke schilderij werkelijk een boompje had en het hekje is een latere toevoeging is.

Het boek is van Annette Jeanne (Nettie) Edzes (1906-1995) geweest, zij was in de vorige eeuw bibliothecaresse in Hoogezand en bevriend met de houtgraveur Nico Bulder. Zij had interesse in beeldende kunst en in boeken en zo zal zij in het bezit zijn gekomen van deze uitgave. Dat het een bijzonder boek was ontdekte de huidige eigenaar van het Doe Museum in Veendam pas in december 2016 toen zij bezig waren met de voorbereiding van een tentoonstelling en veel kunstboeken ter hand namen. Nettie Edzes was een tante van Daniël Edzes mede-directeur van het Doe Museum.


Auteur

Redacteur